Platform voor de tuin- en groenprofessional
Hoe kunnen publieke opdrachtgevers biodiversiteit en circulair groenbeheer echt versnellen? Volgens Maik Knuiman, strategisch adviseur en trekker van de Buyer Group Groenvoorzieningen in Nederland, begint het bij samenwerking. De krachten bundelen, ambities op elkaar afstemmen en samen één duidelijke richting aangeven aan de markt.
“Alleen met losse projecten kom je er niet”, zegt Maik Knuiman van de Buyer Group Groenvoorzieningen. “Innovaties stranden zodra de markt met versnipperde vragen wordt geconfronteerd. De ene opdrachtgever wil heel ver gaan in duurzaamheid, de andere stelt nauwelijks eisen. Dat maakt het moeilijk voor bedrijven om mee te bewegen. Door die vragen samen te brengen in een inkoopgroep, creëer je duidelijkheid en slagkracht.”
De Buyer Group Groenvoorzieningen wordt ondersteund door het Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en PIANOo, het expertisecentrum voor aanbesteden van de Nederlandse overheid. Publieke opdrachtgevers nemen er vrijwillig aan deel. Dat gaat van Rijkswaterstaat en het Rijksvastgoedbedrijf tot provincies, gemeenten en waterschappen.
Het vertrekpunt is natuurherstel via ecologische aanleg en het beheer van groenvoorzieningen. In gezamenlijke kennissessies werken de deelnemers aan een gedeelde marktvisie en inkoopstrategie, die opdrachtgevers vervolgens toepassen in hun aanbestedingen. Zo ontstaan gunningscriteria, eisen en strategieën die verder gaan dan de huidige standaard.
Een Buyer Group, of inkoopgroep, brengt publieke opdrachtgevers zoals gemeenten, provincies, ministeries en waterschappen samen rond één thema. Gedeelde vragen, kennis en knelpunten staan centraal. In Nederland bestaan dergelijke samenwerkingen rond uiteenlopende onderwerpen, van circulair asfalt en bedrijfskleding tot grondstromen, groenvoorzieningen en biodiversiteit.
Het principe van een Buyer Group is eenvoudig: deelnemers ontwikkelen samen een marktvisie en inkoopstrategie, die ze vervolgens vertalen naar hun aanbestedingen. Zo ontstaat duidelijkheid voor de markt, met meer schaalvoordeel en minder versnippering.
Samen inkopen is geen doel op zich. De kracht zit in het verbinden van partijen en het delen van kennis en ervaring uit lopende en afgeronde projecten. “Zonder betrokken marktpartijen kom je er niet. Tijdens de looptijd van een Buyer Group worden zij actief meegenomen. Kansen en knelpunten worden in kaart gebracht en de marktvisie en inkoopstrategie getoetst op haalbaarheid. Zo krijgen we duidelijk zicht op de obstakels die innovatieve en duurzame bedrijven vandaag in aanbestedingen ervaren”, legt Knuiman uit.
“Biodiversiteit herstellen via groenvoorzieningen vraagt tijd. Je schakelt niet van de ene dag op de andere om, alleen al omdat planten en bomen moeten worden opgekweekt. Ook de bodemkwaliteit speelt een grote rol, net als het feit dat ecologie een complex systeem is zonder snelle ‘one-fix’-oplossing. Door elkaars werkveld beter te begrijpen, ontstaat wel een gedeelde kijk op de juiste aanpak”, gaat hij verder.
Knuiman heeft niet alleen een visie, maar kan ook resultaten voorleggen. Zo leidde hij de circulaire sloop van het oude provinciehuis van Gelderland. Het gebouw werd niet gewoon afgebroken, maar zorgvuldig gedemonteerd, waarbij materialen één op één werden hergebruikt. Het project viel in de prijzen en zette een nieuwe standaard voor duurzaam slopen.
Daarna volgde Superbloei in Arnhem, een tijdelijk vergroeningsexperiment dat uitgroeide tot een ecologisch voorbeeldproject. Dankzij samenwerking en experimenteerdrift ontstond een bloemenzee die zowel de biodiversiteit versterkte als sociale meerwaarde creëerde. “Het is niet zomaar groenonderhoud, het is ecologisch vakmanschap”, benadrukt Knuiman. Dergelijke projecten tonen wat mogelijk wordt wanneer partijen echt samenwerken.
Toch blijven er drempels. Volgens Knuiman leeft nog vaak het idee dat duurzaam per definitie duurder is. “Dat is een klassiek kip-of-ei-verhaal. Een los duurzaam project lijkt inderdaad duurder dan de vertrouwde standaard, die al jaren is doorgerekend en geoptimaliseerd. Maar zodra je de vraag bundelt en op schaal uitzet, kan het goedkoper en effectiever worden.”
Ook de politieke context speelt mee. Groene steden zoals Amsterdam hebben doorgaans meer ruimte om te experimenteren, terwijl landelijke overheden voorzichtiger blijven. “Je hebt zowel believers als twijfelaars nodig om een kantelpunt te bereiken. Zodra ongeveer een kwart meebeweegt, komt er echt dynamiek.”
Het model van Buyer Groups is in België nog relatief onbekend, maar volgens Knuiman perfect toepasbaar. Hij werkte eerder in ons land en merkte hoe complex hiërarchie en versnippering kunnen zijn. Maar hij ziet vooral kansen. “In elke transitie zie je hetzelfde patroon: iedereen pioniert, wil zelf het wiel uitvinden en uitpakken met een eigen project. Maar op een bepaald moment is harmonisatie nodig. Een Buyer Group brengt partijen dicht bij de praktijk en zorgt voor gedeeld inzicht en begrip. Dat kan in België even goed werken.”
Volgens Knuiman schuilt de kracht van een Buyer Group in vrijwillige deelname: organisaties kiezen er bewust voor om aan te haken. Het is een echte ‘coalition of the willing’. “Daar zit het succes. Het is geen opgelegd kader, maar een beweging vanuit de praktijk”, zegt hij.
Voor Belgische opdrachtgevers biedt de Nederlandse ervaring een inspirerend perspectief. Door overheden en marktpartijen samen te brengen in een buyers group ontstaan naast innovatieve projecten ook schaal, duidelijkheid en onderling vertrouwen.
Credits foto’s: Superbloei Arnhem
Landschapsontwerp: LOLA Landscape Architects
Beplantingsontwerp: De Bloeimeesters, Arjan Boekel
Opdrachtgever: Gemeente Arnhem, Provincie Gelderland
