Platform voor de tuin- en groenprofessional
In de rubriek ‘Stad in de Kijker’ laten we elke editie een stads- of gemeentebestuur aan het woord en polsen we naar de initiatieven die zij nemen om natuurbeheer, groen en biodiversiteit te versterken. Wevelgem, een gemeente van pakweg 40 km2 in het verstedelijkt gebied rond Kortrijk, richt zich daarvoor in de eerste plaats op onthardings- en vergroeningsprojecten in het centrum. Een strategie die inmiddels heel wat verstedelijkte gemeentes toepassen, al zijn de soms radicale initiatieven van Wevelgem veeleer uitzonderlijk.
Het West-Vlaamse Wevelgem telt zo’n 32.000 inwoners, verdeeld over drie deelgemeentes. In Wevelgem-Centrum en Gullegem wonen de meeste mensen; deelgemeente Moorsele heeft nog een zeker agrarisch karakter. “Onze grootste prioriteit is om meer groen te introduceren in onze verstedelijkte centra”, vertelt Stijn Tant, schepen van Milieu- en Groenbeleid, Energie, Patrimonium, Openbare werken en Dierenwelzijn. “Zo werd de Bankbeekstraat in Gullegem de voorbije jaren al heringericht als groene en klimaatadaptieve verbinding, en knipten we de Deken Jonckheerestraat in Wevelgem volledig door om er voor de omliggende scholen een gedeelde groene ruimte te creëren.” De projecten leverden Wevelgem in 2024 en 2025 de Prijs Publieke Ruimte op.
Ondertussen blijft Wevelgem zoeken naar opportuniteiten om te ontharden, de biodiversiteit te verbeteren en een levendige, klimaatadaptieve omgeving te creëren die ontmoeting stimuleert. Drie ‘centrumoefeningen’ – één voor elke deelgemeente – vormen daarvoor het fundament. “In Moorsele werd een voormalige jongensschool al getransformeerd tot tuin. En ja, dat mag je letterlijk nemen. Het gaat namelijk niet alleen om de speelplaats, maar ook om de schoolgebouwen zelf. Één gebouw bleef staan, maar werd volledig opengewerkt. De bakstenen van de gesloopte gebouwdelen werden in de zitelementen geïntegreerd.”
Een nieuw masterplan voor Wevelgem-Centrum voorziet een gelijkaardige ingreep. Daar zal de bestaande sporthal opengewerkt worden tot een basisconstructie waarin diverse activiteiten kunnen plaatsvinden, terwijl de omliggende zone, inclusief verschillende parkeerterreinen, volledig vergroend wordt. “De open markthal krijgt op die manier een centrale ligging in een uitgebreid park”, aldus Tant.
De derde centrumoefening, in Gullegem, is wellicht de meest ingrijpende. Daar wordt de komende jaren een deel van de Heulebeek opengelegd. “De plannen voor een nieuw ontmoetingscentrum lagen aan de basis van het project. Van in het begin wilden we in dezelfde beweging ook ruimte maken voor water en groen. Omdat de samenhang tussen het gebouw en de openbare ruimte voor ons primordiaal was, schakelden we de Vlaams Bouwmeester in voor de selectie van het ontwerpteam. Het resultaat is een boeiend en geïntegreerd project, waarin onder andere het bestaande evenementenplein wordt aangepakt en een nieuwe speelruimte wordt aangelegd. De groene ruimte vindt aansluiting met het nieuwe OC, het Dorpsplein, de omliggende straten en uiteindelijk ook Provinciedomein Bergelen”, legt Tant uit.
Gebouwen slopen, straten knippen, beken open leggen… De onthardingsinitiatieven van Wevelgem llijken niet te stoppen. “Dat klopt”, lacht Tant. “Ik noem het graag ‘radicale evoluties’. Het zijn immers geen revoluties. Omdat we als gemeente al 25 jaar lang een stabiel bestuur hebben, kunnen we plannen en ideeën mooi laten rijpen. Daarnaast blijven we telkens met de betrokken partijen in gesprek. Het idee van de markthal werd bijvoorbeeld uitgebreid onder buurtbewoners bevraagd, en met de lokale handelaars hebben we de afspraak gemaakt dat er qua parkeerplaatsen een ‘stand-still principe’ wordt gehanteerd. Parkings blijven niet noodzakelijk op dezelfde plaats liggen, maar we zorgen wel dat er binnen wandelafstand altijd evenveel parkeermogelijkheden zijn. Dat zorgt voor voldoende draagvlak.”
