Tagarchief: Groendaken

Dakgroen-sector krijgt eigen stem

Groendak-VUB-(2)
Lees het gehele artikel

Wie duurzaam wil bouwen, kan niet meer om de populariteit van groendaken heen. Ook ons land heeft de vele voordelen van dit ecologische product ontdekt. Net daarom drong de nood zich op om de belangen van die specifieke sector te verdedigen. Binnen de Confederatie Bouw is daarom een speciale Federatie Gevel- en Dakgroen opgericht. Zij promoot ook de aanleg van groendaken.

Een groendak is een dak waarop vegetatie groeit en is meteen ook een duurzame, multifunctionele en energiebesparende keuze voor je gebouw. Zo gaat je dak langer mee en bescherm je het hele gebouw tegen regenwater, hitte en geluid. Toch zijn er ook enkele technische vereisten. Zo moet je dak stevig genoeg zijn en je dakdichting wortelwerend. Boven op de dakdichting plaats je dan een drainagemat, die het water naar een afvoerpunt leidt. 

Gebruik geen gewone teelaarde, wel substraat van mineralen, lava en groencompost. Teelaarde maakt je dakdichting kapot, waardoor lekken kunnen ontstaan. Zijn deze puntjes afgevinkt, dan kan je sedum zaaien of sedummatten leggen. Dat zijn vetplantjes die het water langer vasthouden. Zo buffert een groendak al snel dertig liter per vierkante meter. Dat maakt dit type daken bijzonder efficiënt in de strijd tegen wateroverlast.

De Federatie Gevel- en Dakgroen binnen de Confederatie Bouw richt zich op het promoten van groendaken, zoals hier op Radio 2.

Intensief

Naast de ecologische voordelen zoals duurzaamheid en biodiversiteit, bieden groendaken dus ook een extra isolatielaag en bescherming tegen water. Voorts genieten je zonnepanelen van een hoger rendement omdat je dak minder snel opwarmt. 

Naast sedumdaken heb je de mogelijkheid om met andere planten te werken, zoals siergrassen, hagen en zelfs bomen. “Al spreken we dan over een intensief groendak, waarvoor je één meter substraat nodig hebt. Die vind je meestal op daken die heel wat gewicht kunnen dragen, zoals de binnentuin van een residentie, appartement, ziekenhuis of zelfs een kelderdak”, zegt de Federatie Gevel- en Dakgroen. “De groendaken met sedum zijn extensieve groendaken, bestaande uit zes centimeter substraat en de vetplantjes. Een semi-intensief groendak heeft minstens twaalf centimeter substraat en bestaat uit een SKBG-mengsel: sedum, kruiden, bloemen en grassen. Dat geeft meer structuur en variatie, maar vraagt wel een verzadigd gewicht van 250 kilogram per vierkante meter.”

Op de daken van de VUB-campus ligt een sedumdak.

Inhaalbeweging

België is dan wel bezig aan inhaalbeweging, toch kan het nog veel leren van andere landen. In Scandinavië worden groendaken volop gepromoot. Maar ook onze buurlanden staan al veel verder. “In Nederland is een groendak vaak multifunctioneel”, klinkt het bij de Federatie Gevel- en Dakgroen. “Het wordt gebruikt om planten te kweken, die mensen daar vervolgens mogen kopen. Ze leven er echt op de daken. Daarvan kunnen we in België momenteel enkel dromen. Al begint de overheid groendaken meer en meer te verplichten, vooral om water te bufferen en overstromingskansen te verkleinen. Nu is het verplicht bij nieuwbouwappartementen en industriegebouwen. Enkele steden en gemeenten schrijven al subsidies uit, en bij een verbouwing kan je een subsidie aanvragen voor de aanleg van een groendak.”  

Nut en belang van milieuproductverklaring

Lees het gehele artikel

De ‘Environmental Product Declaration’ of milieuproductverklaring is een betrouwbaar instrument om de milieu-impact van bouwproducten tijdens hun volledige levenscyclus aan te tonen. Transparante milieu-informatie is voor ZinCo van groot belang. Daarom stelde de onderneming voor het groendaksysteem ‘Lavendelweide’ een milieuproductverklaring op, die nu officieel geverifieerd en gepubliceerd is. 

De kersverse milieuproductverklaring beschrijft de functionele en technische eigenschappen van het product en stelt analysegegevens over de hele levenscyclus ter beschikking. De internationaal erkende milieuproductverklaringen vormen een essentiële hoeksteen van certificatiesystemen voor gebouwen zoals deze van DGNB, BREEAM en LEED. Ze maken vergelijkingen mogelijk tussen producten met dezelfde functie en vormen een belangrijke basis voor de duurzaamheidsbeoordeling van gebouwen.

Multifunctioneel groendak 

Het ZinCo groendak ‘Lavendelweide’ biedt een permanente habitat voor bepaalde vegetatie op platte en licht hellende daken. Het slaat water op, voert overtollig water af en beschermt de onderliggende dakconstructie. Met dit systeem vergroende daken bieden ecologische, stedenbouwkundige en bouwkundige voordelen, zoals het creëren van nieuwe leefruimte voor flora en fauna, het beperken van het stedelijk hitte-eilandeffect, hemelwaterretentie en extra plaats om te (moes)tuinieren. 

Opbouw uit meerdere lagen

Dit groendaksysteem wordt opgebouwd met vier of vijf lagen, al naargelang het dak al beschermd is tegen wortelpenetratie of niet. Niet wortelvaste waterdichting wordt eerst bedekt met een Root Barrier. Op deze laag of op de standaard wortelwerende waterdichting die er al ligt, wordt een beschermingsmat gelegd. Die gaat mechanische beschadiging tegen en slaat regenwater op. De beschermingsmat wordt bedekt met vier centimeter hoge drainage- en wateropslag-elementen, met uitsparingen aan de bovenzijde en goten aan de onderzijde. Deze elementen worden afgedekt met een Filter Sheet om de drainagefunctie blijvend te garanderen. Daarop komt er minstens 10 centimeter systeemsubstraat met gebroken minerale aggregaten en geselecteerde organische bestanddelen. De systeemsubstraatlaag wordt, ten slotte, vergroend door het aanbrengen van voorgeteelde beplantingen ‘Multitops Lavendelweide’: een specifiek assortiment bestaande uit lavendel, grassen en kruiden als tijm en oregano.

De milieuproductverklaring van het ‘Lavendelweide’ groendaksysteem van ZinCo is officieel geverifieerd.

Vijftigjarige levensduur

Professioneel aangelegde ‘Lavendelweide’ groendaken gaan gemakkelijk vijftig jaar mee, als ze goed verzorgd en onderhouden worden. Onder meer de eisen van de Europese Technische Beoordeling ETA-13/0668 ‘Kits voor Groene daken’ van 12 juni 2018 zijn van toepassing voor dit groendaksysteem. De vereiste kenmerken voor deze beoordeling ziet u hieronder.  

Groen dat gelukkig maakt vergt expertise en kwaliteit

Lees het gehele artikel

Project Heilig-Hartkliniek in Kortrijk: 1.500 m² daktuin en 1.000 m² op volle grond

De nog steeds toenemende urbanisatie leidt ertoe dat heel wat groene zones onder druk komen te staan. Gelukkig gaan steeds meer bedrijven creatief om met flora; ze zetten een nadrukkelijk groene stempel op bestaande, gerenoveerde en nieuwe panden. Die positieve evolutie steunt op expertise en kwaliteit.

Green Building Projects uit Brugge specialiseert zich al vijftien jaar in deze materie en is ondertussen een vaste waarde in de sector. Ooit gestart met enkel groendaken en groengevels, breidde het bedrijf in de loop der jaren zijn werkgebied uit naar volledige tuin- en omgevingsaanleg. 

“We kregen meer en meer de vraag van aannemers en architecten om het hele pakket uit te voeren. Van advies en ontwerp tot volledige aanleg van bestrating, beplanting en constructies”, zegt Simon Perneel, zaakvoerder van GBP. “Eén totaalaannemer, die op de hoogte is van technieken op volle grond én op het dak, biedt een grote meerwaarde voor de bouwheer en architect. Ook tuinaannemers met minder ervaring in deze niche kunnen door ons bedrijf cruciale taken laten uitvoeren, zoals het plaatsen van drainage en substraat, waarna ze dan zelf de beplantingswerken kunnen overnemen. Bij daktuinen is de onderbouw immers de sleutel tot succes.”

Het binnengebied van de Heilig-Hartkliniek werd door Green Building Projects volledig heraangelegd.

Groen dat groen blijft

Je hoort en leest het almaar vaker: installeer een groendak of groengevel, en de werklust neemt toe, de mensen zijn gelukkiger, de zieken genezen sneller. Dat klopt allemaal – op voorwaarde dat het groen ook groen is én blijft, dat de beplanting slaagt en dat de renders die potentiële kopers doen kwijlen bij een nieuw project ook worden waargemaakt. Al te vaak werd gebouw-begroening in nieuwbouwprojecten stiefmoederlijk behandeld en werden projecten uitgevoerd met minderwaardige opbouw en/of materialen. Dat resulteerde in teleurstellingen en was allerminst een promotie voor de sector.

“De laatste twee jaar zien we gelukkig een grote kentering”, aldus Simon Perneel. “Architecten en ontwikkelaars kennen nu de problemen van vroeger en zien ook absoluut de meerwaarde van groene toepassingen bij hun gebouw. Ze zijn nu beter geïnformeerd, weten dat ze aandacht moeten hebben voor voldoende waterbuffer en voldoende groeimedium. Dat leidt tot merkbaar meer kwalitatief afgewerkte projecten. En dan blijkt inderdaad dat groen gelukkig maakt.”

Natuurlijke processen

Green Building Projects zet ondertussen al de volgende stap in deze evolutie. 

Simon Perneel: ”We streven naar een overduidelijke plus voor (stads)natuur: we opteren resoluut voor natuurlijke processen, zoals de aanleg van bijenvriendelijke planten, het opzetten van samenwerkingen met imkers, het vermijden van onnodige verharding, bodemonderzoek… Bij voorkeur worden we aan het begin van een ‘vergroenings’-project ingeschakeld: van ontwerp, over inrichting, tot onderhoudsbeheer. Enkel zo kan een groene ruimte gegarandeerd en optimaal duurzaam worden én blijven. Het respect voor bestaand groen gaat bij ons voor alles. Bomen en hun wortels worden beschermd en bedreigende ingrepen worden steevast vermeden. Dat geldt ook voor de bodem: tijdens de aanleg van verharding of infrastructuur wordt waar nodig de bodemstructuur gevrijwaard door het gebruik van rijplaten of aangepaste handelingen. Kortom, geen enkel stukje groen komt bij ons meer dan strikt noodzakelijk onder druk te staan.”

Verschillende betontechnieken werden toegepast voor de bestrating en op maat gemaakte plantenbakken.

Maatwerk

Simon Perneel: “Recent mochten we een heel knap project opleveren voor de Heilig-Hartkliniek in Kortrijk. Het binnengebied, dat zich voor 70% op een ondergrondse parkeergarage bevindt, en de omgeving zelf op volle grond werden door ons bedrijf volledig heraangelegd. Verschillende betontechnieken werden toegepast voor de bestrating, maar ook voor prachtige, op maat gemaakte plantenbakken. Een project waarbij veel expertise kwam kijken en waarin we ons ei kwijt konden. Door de ligging van de kliniek is de nieuwe site toegankelijk voor patiënten én wandelende en fietsende Kortrijkzanen. Het hele project behelst ongeveer 1.500 m² daktuin en 1.000 m² op volle grond. We plaatsten 22 grote bomen en net geen 1.700 planten en struiken. De daktuin voorziet in een laad- en loszone voor busjes van het woonzorgcentrum en een mooie groene omgeving voor een kindercrèche, en dient bovendien als brandweerweg. Deze opdracht werd uitgevoerd voor aannemer Cordeel en werd meteen gekoppeld aan het project Woodskot, een gelijkaardige opdracht met studentenkoten in Anderlecht. Twee projecten waarop we met een goed gevoel terugblikken.”  

Confederatie Bouw neemt duidelijk stelling. Groendak helpt verdere klimaatverandering te voorkomen

Duurzaam-6-groendak
Lees het gehele artikel

Een nieuw VN-rapport bevestigt dat de gevolgen van de klimaatopwarming zich steeds sterker doorzetten. Een opwarming met anderhalve graad zit eraan te komen, met onder meer steeds vaker droogteperiodes en intense regenbuien als gevolg. De bouwsector zet zijn schouders onder de Europese klimaatplannen om infrastructuur, gebouwen en mobiliteit te verduurzamen. Een goed voorbeeld vormen groendaken. De Confederatie Bouw heeft de federatie van dak- en gevelgroen in haar rangen, die groene technieken en best practices promoot. 

Het is nagenoeg bekend dat de bestaande gebouwen verantwoordelijk zijn voor om en bij de 40% van de CO2-uitstoot in Europa. Naast de verhoopte renovatiegolf, wordt steeds vaker het areaal aan daken onder de loep genomen om het potentieel van het gebouwenpatrimonium optimaal te verduurzamen. Zowel op het vlak van energie en waterhuishouding als om verkoeling en meer biodiversiteit in verdichte woongebieden teweeg te brengen. Groendaken winnen daarbij steeds meer aan populariteit. Zo gaven onlangs aannemers aan dat de gelegde oppervlakte jaar na jaar groeit met 15 tot 20%. 

Buffer en filter

Groendaken kunnen water bufferen, ze kunnen het water met andere woorden ophouden zodat de scherptes van de pieken verminderen en het water dus meer gespreid in de bodem terechtkomt. De gewestelijke stedenbouwkundige verordening ‘hemelwater’ vergt de minimale bergingscapaciteit van 35 liter per vierkante meter. Die buffercapaciteit van groendaken kan er dus toe bijdragen dat het water langzaam aan de natuur afgegeven wordt, zodat de natuur het op een rustiger tempo opnieuw kan opnemen en kan opslaan als grondwater, dat we dan later weer opnieuw kunnen gebruiken. 

Voorts filteren groendaken de lucht, stimuleren zij biodiversiteit en helpen zij bijenpopulaties en vogels. Eveneens helpen zij de oplopende temperaturen in stedelijke centra te milderen. Verkoeling die meer dan welkom is bij zomerse hittestress.  

Binnen handbereik

“Groen in de bouw is stilaan geen niche meer. Jaar na jaar groeit de interesse voor dak- en gevelgroen. Met onze federatie willen we onze aannemers gedegen informeren en verder opleiden. Best practices naar voren schuiven en beleidsmakers adviseren over de mogelijkheden, noden en troeven van onder meer groendaken. Want dit biedt een oplossing binnen handbereik voor klimaatverandering. Hoewel de interesse bij particulieren groeit, is er nog een weg af te leggen om het grote publiek van de grote toegevoegde waarde te overtuigen. Daar zetten we op in”, benadrukt Patrick Noé, directeur van de federatie dak- en gevelgroen binnen de Confederatie Bouw.  

Maar daken bieden nog meer mogelijkheden. Hun functionaliteit kan nog vergroot worden. Ze hebben het potentieel om als energiecentrales, terrassen of parkings te dienen. Daarnaast wordt vandaag op heel wat daken aan urban farming gedaan. Het is een trend die in Amerika ontstaan is en intussen is overgewaaid naar heel wat Europese en Belgische steden. Sommige restaurants in grootsteden kweken biologische groenten op daken. Er is zelfs een viskwekerij die actief is op een dak met gebufferd dakwater. Ook serres kan je op daken installeren. Stuk voor stuk voorbeelden die aantonen dat efficiënt gebruik van daken zowel een oplossing voor wateroverlast kan bieden als kan bijdragen tot een vermindering van transport en CO2-uitstoot.  

IBIC bekroont slimme combinatie van groendak en zonnepanelen met bomen

nieuwe-dokken-gent
Lees het gehele artikel

Groendak- en valbeveiligingspecialist IBIC transformeert kale daken in slimme groendaken of complete daktuinen. Zo ook bij de Nieuwe Dokken in Gent. Hier worden de oude industriële dokken omgetoverd tot een levendig, groen stadsdeel – en daarbij kunnen extensieve groendaken en intensieve daktuinen natuurlijk niet ontbreken. IBIC plaatste ook enorme boombakken voor de torenhoge bomen die uitkijken over de stad.

Het stadsdeel Oude Dokken in Gent ondergaat de komende jaren een grootse metamorfose. Hier verrijst het woon- en leefproject De Nieuwe Dokken. Langs de kade komen verschillende gebouwen met onder meer 400 appartementen, winkels, sport, onderwijs, kinderopvang, horeca en kantoren – waarbij alles wordt omringd door groen en water. Onderdeel van het groen zijn intensieve daktuinen en extensieve groendaken. IBIC zorgde voor de aanleg daarvan, onder meer op de 55 meter hoge woontoren De Faar. 

Het is aangeraden om van bij de start een groendakspecialist erbij te betrekken.

Bomen en vetplantjes

“Op De Faar is een groendak met zonnepanelen aangelegd. En een verdieping lager hebben wij voor dé eyecatcher van het project gezorgd”, vertelt Dave Martens van IBIC. “De lofts op die verdieping hebben grote terrassen, die van elkaar worden gescheiden door boombakken van anderhalve meter hoog met daarin bomen van vier tot zes meter hoog.”

Ook opvallend is de combinatie van extensieve groendaken met vetplantjes en zonnepanelen. “Terwijl dat grote voordelen oplevert. Een zonnepaneel in combinatie met een groendak zorgt voor een hoger rendement, want je kunt zo vier à vijf procent meer energie opwekken op jaarbasis.

Dakbedekking gaat tot drie keer langer mee met een groendak.

Slim en ecologisch

De combinatie van groendak en zonnepanelen is daarnaast ook goed als waterbuffer en voor de biodiversiteit, én vormt een ecologische opstap voor fauna en flora. “Het is een win-winsituatie”, zegt Martens. “Bewoners van de Nieuwe Dokken merken door het groendak met zonnepanelen het verschil in de portemonnee. Bovendien zorgt het groendak voor verkoeling en isolatie. Daarvan gaan de bewoners van De Faar ook profiteren.”

Zeker nu we meer te maken krijgen met grotere weersextremen – met langere perioden van hitte en droogte of hevige regenval – is een groendak als verkoelende isolatielaag en wateropvang  volgens Martens extra interessant. “Bovendien wordt je dakbedekking niet rechtstreeks blootgesteld aan uv-straling en gaat ze tot drie keer langer mee met een groendak.”

Het is aangeraden om van bij de start een groendakspecialist erbij te betrekken.

Van ontwerp tot onderhoud

Er bestaan nog wel wat misverstanden rond groendaken. Martens licht dit toe: “Mensen denken bijvoorbeeld vaak dat een groendak zichzelf onderhoudt. Dat klopt niet. Een groendak is onderhoudsvriendelijk, maar niet onderhoudsvrij. Het is vegetatie en dat heeft beheer nodig. Wij leggen daarom niet alleen groendaken, maar bieden ook het onderhoud aan”. 

Ook denkt IBIC graag mee over het ontwerp van een groendak of daktuin. “We willen voorkomen dat er fouten worden gemaakt in de ontwerpfase, want die kun je bij de aanleg moeilijk herstellen. Daarom is het aangeraden om van bij de start een groendakspecialist te betrekken. Wij hebben de ervaring en kennen de bouwtechnische eisen als geen ander”, besluit Martens.  

Groendaken en daktuinen vergen grondige studie en aanpak

Lees het gehele artikel

Elke extra vierkante meter groen komt de natuur, het klimaat en de algehele leefbaarheid ten goede. Vanuit die overtuiging investeren bedrijven en particulieren, maar ook lokale overheden sinds enkele jaren steeds meer in groendaken en daktuinen. In principe is vandaag alles mogelijk, van het meest eenvoudige sedumdak tot een volwaardig dakpark met bomen, wandelpaden en waterpartijen. Toch zijn ontwerp, aanleg en onderhoud niet zomaar vergelijkbaar met dat van een klassieke tuin. Enkele aandachtspunten.

Groendaken bestaan in uiteenlopende soorten en maten, met het onderscheid tussen intensieve en extensieve groendaken als meest gekende. Bij particulieren vielen lange tijd vooral de extensieve exemplaren in de smaak, bestaande uit vegetaties die in grote mate zichzelf in stand kunnen houden, maar onder invloed van een groeiend aantal prestigeprojecten met intensieve groendaken leren vandaag ook steeds meer mensen de zogeheten daktuin kennen. Daarin wordt gebruikgemaakt van een grotere variatie van beplantingen, inclusief heesters en meerstammigen, en worden eventueel zelfs terrassen, paden en andere klassieke tuinelementen aangelegd. 

Ook heel wat hellende daken zijn geschikt voor een groendak.

Benut de voordelen

Ongeacht het type, zijn er aan elk groendak een aantal specifieke voordelen verbonden. Het eerste is de positieve impact op de biodiversiteit. Extra groene oppervlakte creëert extra mogelijkheden voor zowel flora als fauna, en ook op het meest eenvoudige extensieve groendak kunnen bij- en vlindervriendelijke kruiden en bloemen floreren. Andere belangrijke ecologische voordelen van groendaken zijn de binding van fijn stof en CO2, en de reductie van het hitte-eilandeffect in verstedelijkte gebieden. 

Uiterst actueel is dan weer de rol van groendaken in een ecologisch waterbeheer. Regenwater dat anders rechtstreeks van het dakoppervlak de riolering instroomt, wordt middels een groendak gebufferd: eerst wordt het opgeslagen in het substraat en de systeemopbouw, om pas nadien vertraagd aan de riolering, een regenwaterput, infiltratievoorziening of zelfs andere systemen afgegeven te worden.

Vanuit klimaatoptiek alleen al zijn er met andere woorden redenen genoeg om zoveel mogelijk beschikbare dakoppervlakte een groene invulling te geven. Maar er zijn nog andere positieve effecten. Zo vormt een groendak een extra beschermlaag bovenop de dakafdichting, waarmee bijvoorbeeld de schadelijke invloed van uv A-straling of hagelbuien beperkt en de levensduur dus verlengd wordt.

Een eerder subjectief, doch daarom niet te onderschatten voordeel, tot slot, is het positief effect op de leefbaarheid van steden, zowel door de toevoeging van groen als de winst in nuttige oppervlakte. 

Een daktuin is een intensief groendak en combineert vaak diverse heesters, struiken en meerstammigen met bijvoorbeeld wandelpaden.

Ken het dak

In principe kan op quasi elk dak, inclusief hellende exemplaren, een groendak aangelegd worden. Er geldt slechts één noodzakelijke voorwaarde: de draagkracht. Met uitzondering van enkele speciale, lichtgewicht systemen geldt een draagkracht van 100 kg/m2 als het minimum voor een extensief groendak. Heeft de klant zijn zinnen gezet op een volwaardige daktuin? Dan loopt het verzadigd gewicht – afhankelijk van de voorziene aanleg en beplantingen – al snel op tot 500, 800 of zelfs 1.000 kg/m2. Alvorens over te gaan tot ontwerp en aanleg is het dan ook essentieel om zich ervan te vergewissen dat het dak dergelijke gewichten op lange termijn kan torsen. Raadpleeg voor bouwtechnische analyses, zeker bij veeleisende projecten, een bouwkundig ingenieur of een andere gespecialiseerde partner.

Idealiter krijgt ook de dakdichting voor de aanleg een grondige inspectie. Is ze niet intact of al in dergelijke mate verouderd dat er in de komende vijf à tien jaar problemen verwacht kunnen worden, dan heeft het weinig zin om met de werken te starten. Eens geplaatst, is het immers erg moeilijk en bijgevolg duur om lekken of andere problemen onder het groendak te verhelpen. Wie zelf onvoldoende bekend is met de risicopunten, kan het dak best door een dakdekker onder de loep laten nemen. Is er ergens een probleem? Laat de dakdichting dan uiteraard eerst herstellen.

Begrijp de impact van hoogte

Gezien het brede spectrum aan mogelijkheden, is het verleidelijk om te stellen dat de aanleg van een groendak of daktuin ‘gewoon’ een tuinproject in de hoogte is. Zo gewoon is die extra hoogte evenwel niet. 

Ten eerste zijn er praktische implicaties. Je moet verticaal transport organiseren om alle materialen tot op het dak te brengen, en in de planning is er vaak minder flexibiliteit dan bij een klassiek tuinproject.

Ten tweede vergt werken op hoogte extra veiligheidsmaatregelen, inclusief de voorziening van valbeveiliging en aangepaste PBM’s. Op grotere werven geldt tevens een registratieplicht.

Bij grotere projecten moet je ook rekening houden met extra brandnormen, die onder meer steriele zones voorschrijven. Op vandaag worden zij veelal ingevuld met grind, maar zowel het WTCB als de Belgische Federatie voor Dak- en Gevelgroen onderzoeken mogelijke alternatieven.

Een aandachtspunt dat al in ontwerpfase regeert, tot slot, is de natuurlijke situatie op het dak. Dat gaat om de dikte en samenstelling van het substraat enerzijds, en om de in regel extremere klimatologische omstandigheden anderzijds. Zij bepalen uiteindelijk welke planten wel of niet op het dak kunnen gedijen, en dat is lang niet altijd te vergelijken met de beplantingen die het acht meter lager, in volle grond, goed doen. Zeker bij intensieve groendaken en daktuinen vergt de keuze specifieke ervaring en expertise, die indien nodig ook bij diverse fabrikanten beschikbaar is.

De beplanting is slechts de afwerking; de onderbouw en het substraat behoeven minstens evenveel aandacht.

Kies voor een duurzame opbouw

De beplanting is slechts de afwerking van het groendak. Daaronder bevindt zich een volledig systeem, bestaande uit onder meer het substraat en de drainagelaag. Teneinde een kwalitatief en duurzaam groendak af te leveren, moet die opbouw aan een aantal minimumvoorwaarden voldoen. 

Wat het substraat betreft, is de samenstelling een eerste aandachtspunt. Het spreekt voor zich dat het organisch materiaal aangepast moet zijn aan de voorziene beplanting, maar ook moet erover gewaakt worden dat er geen gecontamineerde substraten of additieven gebruikt worden. Bij Duitse fabrikanten wordt de kwaliteit van het substraat gestaafd met het FLL-label. In België werkt de Federatie voor Dak- en Gevelgroen aan een vergelijkbaar kwaliteitslabel. Diezelfde federatie schrijft daarnaast een minimum substraatdikte van 6 centimeter, idealiter 8 centimeter, voor, in combinatie met een waterbufferingscapaciteit van 35 liter/m2. Dat moet ervoor zorgen dat groendaken ook in periodes van langdurige droogte niet zomaar verdorren.

Om verzuring van het systeem op termijn tegen te gaan, is het verder belangrijk dat er ruimte is voor luchtcirculatie. Er zijn verschillende drainagecomponenten op de markt die naast drainage en retentie ook in deze functie voorzien.

Eerbiedig het onderhoud

Elk natuurlijk systeem moet gevoed worden. Het onderhoud van een extensief groendak is inderdaad minimaal, maar een jaarlijkse mestbeurt is bijvoorbeeld wel nodig.

Bij intensieve groendaken zijn vooral de eerste twee jaar, wanneer het systeem nog letterlijk tot wasdom moet komen, doorslaggevend. Nadien volstaat in principe een twee- tot driejaarlijks instandhoudingsonderhoud, al hangt alles natuurlijk af van het specifieke ontwerp. Zijn er gazonzones voorzien, dan zullen die in de zomer bijvoorbeeld ook regelmatig gemaaid moeten worden. 

Hoe dan ook is het van groot belang de juiste planten en kruiden te bewaren, en problematische soorten te verwijderen. Acacia, bijvoorbeeld, heeft een dermate agressief wortelgestel dat het in staat is om zich zelfs door de dakdichting heen te boren, en moet met andere woorden altijd verwijderd worden. Kortom, ook onderhoud vergt het een duidelijke inzicht in het ecosysteem dat zich bovenop het dak ontwikkelt.  

Innovatie als basis voor duurzame daktuinsubstraten 

Lees het gehele artikel

Met zijn uitgebreide expertise in gespecialiseerde groeimedia ontwikkelt Agaris duurzame substraten voor stedelijk groen en groendaken. Naast hun visuele aantrekkingskracht bieden groendaken en groentuinen ook tal van ecologische en economische voordelen. Agaris voegt daar een extra dimensie aan toe: het zorgen voor een duurzame groei.

Eigen labo

Innovatie is voor Agaris van strategisch belang. En dat dat geen loze woorden zijn, bewijst hun eigen onderzoeks- en testlaboratorium. In dat labo worden niet alleen FLL-conformiteitstests uitgevoerd, maar ook tests voor de ontwikkeling van duurzame substraten, onder impuls van de innovatie-afdeling. 

“Wij zetten sterk in op duurzame groei en werken dagelijks aan de ontwikkeling van alternatieve duurzame grondstoffen van lokale oorsprong”, aldus Els Thoelen, Sales Manager Professional Belgium bij Agaris. ”Bovendien staat bij ons de klant steeds centraal: we stellen onze mengsels op maat samen, volledig gericht op de noden van de specifieke toepassing van de klant.”

Het daktuinsubstraat wordt meteen op het groendak geblazen.

Duurzaamheid als leidraad

Niet alleen bij de selectie van de grondstoffen is duurzaamheid een belangrijk criterium voor Agaris, ook bij de volledige transportketen speelt die een rol. Om de ecologische voetafdruk te beperken worden de transportafstanden van grondstof tot werf zo kort mogelijk gehouden. De grondstoffen komen rechtstreeks vanuit Duitsland per schip in Gent aan, waar ze worden gemengd en (indien gewenst) verpakt in big bags of zakken. Van daaruit vertrekken ze per vrachtwagen naar de klant. Het spreekt voor zich dat de substraten ook in bulk per silowagen kunnen worden geleverd. Zo wordt de verpakking uitgespaard, wat een maximaal ecologisch voordeel oplevert.  

Ook bij vervoer en uitvoering

Een van de partners van Agaris in dit verhaal is het gespecialiseerde transportbedrijf GB Logistics. Dit bedrijf, gevestigd in Sint-Andries (Brugge), werd in 2009 opgericht door Green Building Projects, dat gespecialiseerd is in de aanleg van tuinen en groendaken. Het bedrijf besloot een afzonderlijke entiteit op te richten voor transport (van grind tot substraten voor groendaken) in stedelijke gebieden, waar de toegang soms zeer moeilijk is. Deze oplossing bestond nog niet, en vaak moest een beroep worden gedaan op buitenlandse vervoerders. Daarna volgde de aanschaf van een silowagen met dunnere, beter hanteerbare slangen, waarmee aggregaten en andere substraten op daken tot twintig meter hoog en meer dan honderd meter ver kunnen worden geblazen. Deze methode maakt het huren van extra materieel en het verrichten van intensieve handarbeid ter plaatse overbodig. Zo kan bijvoorbeeld tot dertig ton groendaksubstraat in minder dan 2,5 uur worden afgeblazen. In vergelijking met de arbeidskosten van manuele verdeling is de keuze snel gemaakt.

Het daktuinsubstraat wordt met een gespecialiseerde silowagen aangeleverd en geblazen.

Alert voor ontwikkelingen

De sector van het stedelijk groen is voortdurend in beweging. Naast de standaarddichtheid van de substraten voor groendaken, merkt Agaris een stijgende vraag naar lichtere versies. De keuze van het substraat voor groendaken heeft immers niet langer enkel te maken met de bouwkundige eisen (zoals dakstructuur of draagvermogen), maar ook meer en meer met economische voorwaarden. Zo wordt lavasteen schaarser, wat het steeds duurder maakt. Om hieraan tegemoet te komen, zoekt de innovatie-afdeling van Agaris voortdurend naar duurzame alternatieven. Dit najaar verwacht Agaris een doorbraak in dit onderzoek.  

Voor slimme aanleg van grote of moeilijk bereikbare groendaken.

groendak-zonder-grindvangers_0001
Lees het gehele artikel

Wie vertrouwd is met de regels van de kunst, kan in principe een kwalitatieve en betrouwbare opbouw voorzien. De eigenlijke aanleg, daarentegen, kan wel eens wat voeten in de aarde hebben. In het bijzonder bij omvangrijke of moeilijk bereikbare daken zal bijvoorbeeld de aanlevering van grote hoeveelheden substraat een aardig klusje worden. Bij Fihuma weten ze daar wel raad mee.

Het in Wijnegem gelegen Fihuma is meer dan vijftien jaar specialist in het opzuigen en wegblazen van droge stoffen. Dankzij jarenlange investeringen in een kwalitatief machinepark, beschikt het bedrijf vandaag over maar liefst tien gespecialiseerde blaas-zuigvoertuigen, die samen met het VCA-gecertificeerd personeel op dagelijkse basis uitrijden naar projecten in België en alle omliggende buurlanden. Dat Fihuma zich bovendien wel thuis voelt op daken, blijkt uit de materialen die vandaag de kern vormen van de activiteiten: dakgrind enerzijds en substraten anderzijds.

Blaas-zuigmachines blazen het substraat eenvoudig enkele meters ver en realiseren zo in een korte tijdspanne aardig wat oppervlakte.

Substraten blazen

Hoe groter een groendak, hoe meer substraat er nodig is. Het is de logica zelve. Hoe meer werk het ook vergt om big bags tot op het dak te takelen en de inhoud vervolgens op een egale manier over het dakoppervlak te verdelen. “Met onze blaas-zuigwagens wordt datzelfde werk echter in een minimum van tijd afgehandeld”, vertelt BU Manager Michaël Hoppenbrouwers. “We brengen de vooropgestelde hoeveelheid substraat tot aan het gebouw in kwestie, voeren de slangen door tot op het dak en zetten de bulkwagen vervolgens onder druk. Op die manier kunnen we eenvoudig enkele meters ver blazen en realiseren we in een korte tijdspanne dus aardig wat oppervlakte en volume. De jarenlange ervaring van ons personeel verzekert meteen een juiste laagdikte en een egaal eindresultaat. Dat maakt de volgende werken des
te eenvoudiger.”

Het blazen van substraat biedt ook een oplossing voor moeilijk bereikbare daken. “In zo’n geval nemen de meeste aannemers hun toevlucht tot een kraan. Dat is evenwel een dure oplossing, die het werk op het dak zelf niet noodzakelijk verlicht. Terwijl je ook in dergelijke omstandigheden perfect substraat kan blazen. De enige voorwaarde is dat we met onze vrachtwagen ter plaatse kunnen komen.”

Fihuma biedt advies over onder meer substraatkeuze en onderhoud.

Ook totaalpartner

Groendaken vormen al van bij de oprichting van Fihuma een belangrijke pijler in de activiteiten, en het bedrijf beperkt zich dan ook niet noodzakelijk tot het blazen van substraten. “Voor tuinaannemers die zelf niet bedreven zijn in de aanleg van groendaken treden we met plezier op als totaalpartner”, geeft Hoppenbrouwers mee. “Met meer dan vijftien jaar ervaring in de materie kunnen we immers het hele traject op ons nemen, van ontwerp tot aanleg. Daarnaast staan we van begin tot einde, van substraatkeuze over subsidie-aanvraag tot onderhoud, klaar met advies.” 

Op middelgrote tot grote daken is brandpreventie meestal een bijkomend aandachtspunt.

Volgens de regels van de kunst

De aanleg van groendaken gebeurt bij Fihuma volgens de regels van de kunst, met bijzondere aandacht voor een goede doorvloeiing van het regenwater, het voorzien van voldoende buffercapaciteit en de algehele systeemopbouw en afwerking van randen. “Wanneer we spreken over middelgrote tot grote daken en in de meeste gevallen dus over openbare of semi-publieke gebouwen, is brandpreventie een belangrijk bijkomend aandachtspunt”, stelt Hoppenbrouwers nog. “Om brandoverslag te voorkomen moet je bijvoorbeeld met inerte materialen zoals grind werken – een materiaal dat we bij Fihuma tevens perfect kunnen aanleveren en blazen -, en ook het type substraat is hier van uitzonderlijk belang. Zeker in dit soort projecten loont het dan ook om met een gespecialiseerde partner samen te werken.”  

Dakbestrating maakt groendak helemaal af. Afspraak op hoog niveau

Hasselt.04_0001
Lees het gehele artikel

Wie de beschikbare dakoppervlakte écht optimaal wil benutten, voegt daar bij voorkeur echter ook nog het adjectief functioneel aan toe. Zoals de Stad Hasselt, bijvoorbeeld, waar de combinatie van groenzones en terrassen het dak van het vernieuwde stadhuis tot een aangename, beloopbare en dus functionele verblijfsplek maakt.

Niet zomaar een terrastegel

Het was de firma Zoontjens, onderdeel van de Ierse CRH groep, die de terrastegels voor dit project mocht leveren en plaatsen. In overleg met de architect werd gekozen voor langwerpige Dreen®Ceramica tegels in Brave Grey, die in volsteensverband op het gepatenteerde DNS® draagsysteem geplaatst werden.

Tegels en tegeldragers voor een zwevende bestrating op het dak: betrouwbaar en circulair.

“Net als onze andere producten zijn deze tegels en tegeldragers speciaal ontwikkeld om een perfect egaal dakterras te creëren, mét optimale waterafvoer”, zegt Paulien Servaes van Zoontjens België. “We produceren bijvoorbeeld ook betontegels voorzien van speciale afvoersleuven, en bij eigen plaatsing wordt het DNS® systeem telkens ter plaatse op maat verzaagd. Dat was in Hasselt alvast geen overbodige luxe, want de dakterrassen moesten vanwege de combinatie met de beplanting soms behoorlijk opgehoogd worden.” 

Plaatsing

In Hasselt stond Zoontjens in voor zowel de levering van de dakbestrating als de plaatsing. “In kleinere projecten kan de groenaannemer echter perfect zelf met onze producten aan de slag”, benadrukt Servaes. “Zo hebben we diverse verstelbare tegeldragers beschikbaar en bieden we ondersteuning in de vorm van advies of zelfs een mini-training.”

Complete oplossing

Door de dakoppervlakte functioneel in te vullen, wordt de leefkwaliteit verhoogd en open ruimte optimaal benut. De keuze voor zwevende bestrating, eenvoudig te vervangen en repareren, draagt bij aan een circulaire oplossing. “Dankzij onze nieuwe moderne productiefaciliteit in Dordrecht, is ook ons productieproces bovendien duurzamer dan ooit”, maakt Servaes het plaatje af.  

Een drainage-oplossing voor elk groendak

Insulco1 kopiëren
Lees het gehele artikel

Optimale samenstelling garandeert tal van voordelen

Groendaken bieden enkele belangrijke voordelen: ze brengen groen, hebben een positief effect op de waterbeheersing en het klimaat, en scheppen een aangename leefomgeving. Groendaken hebben tal van voordelen maar vereisen wel een optimale samenstelling.

Tekst François-Xavier Debaillie    |    Beeld MatGeco/Insulco

Types groendaken

We onderscheiden twee hoofdcategorieën in groendaken, afhankelijk van hun dikte, opbouw en vegetatie. Enerzijds zijn er de extensieve groendaken, de meest onderhoudsvriendelijke. Ze worden ook wel eens kruiden- of vegetatiedaken genoemd. Anderzijds zijn er de intensieve groendaken: dat zijn eigenlijk daktuinen of terrassen die qua uitzicht en gebruik vergelijkbaar zijn met een gewone tuin.

Sedum StockDrain dak.

Drainagemembranen

Het drainagemembraan speelt een belangrijke rol in de algemene systeemopbouw van een groendak. Het zorgt voor zowel de buffering van het regenwater, als de afvloeiing van het overtollige regenwater. Tijdens droge periodes kan de waterreserve die in het drainagemembraan opgeslagen werd dan weer opgenomen en afgegeven worden aan de bovenliggende vegetatielaag.

Een groendak zal bijvoorbeeld ook temperatuurschommelingen beperken: het zal de warmte in de zomer verlagen en de kou in de winter verzachten. Bovendien vermindert een groendak externe geluidshinder. De levensduur van het waterdichtingsmembraan wordt door dit systeem
ook langer.

DrainoTech G20.

Specialistenwerk

Als specialist in onder andere drainage-oplossingen heeft MatGeco een gedeelte van zijn gamma gewijd aan drainagemembranen en toebehoren die bestemd zijn voor het verwezenlijken van groendaken.

De Roofdrain ST12 biedt met zijn 3-in-1-formule in één enkel product zowel drainage, mechanische bescherming als wateropslag. De DrainoTech G20, met zijn noppen van 20 mm, combineert aan de bovenzijde een wateropslag van 6 l/m² met een hoog drainerend vermogen aan de onderzijde. De voorgekweekte Sedum StockDrain platen zijn een ideaal alternatief om onmiddellijk en snel een volgroeid groendak te bekomen.

Roofdrain ST12 op rol.

Accessoires

Bovendien voorziet het gamma van MatGeco nog in enkele accessoires die kunnen gebruikt worden om uw groendak optimaal uit te voeren. De RB Line 800 is een wortelweringsscherm dat ervoor zorgt dat het waterdichtingsmembraan in alle omstandigheden beschermd is. De HydraLook zorgt voor een ideale bescherming van de afvoerpunten tegen bladeren, stokken, enzovoort. De SilexTop 80 zorgt voor een scheiding tussen het grind en het substraat.

Dankzij het brede gamma aan drainagemembranen en accessoires, kunt u bij één enkele partner zowel het drainagemembraan als de accessoires vinden die het best zullen passen bij de specifieke eisen van uw project. Een team van zeer ervaren specialisten helpt u hierbij. Aarzel niet ze te contacteren voor gericht advies.